İYUK m. 45/1'de belirtilen ve konusu belli bir parasal sınırı geçmeyen davalarda idare ve vergi mahkemelerince verilen kararların 'kesin' olması ne anlama gelir? Bu fıkra cümlesinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesinin temel gerekçesi ne olabilir?

'Kesin' olması, bu kararlara karşı istinaf veya temyiz gibi olağan kanun yollarına başvurulamayacağı anlamına gelir. Karar, ilk derece mahkemesi tarafından verildiği anda nihai hale gelir. İYUK m. 45/1'in ikinci cümlesi, konusu (2023 yılı için) 25.000 TL'yi geçmeyen vergi ve tam yargı davaları ile iptal davalarında verilen kararların kesin olduğunu düzenlemekteydi. Anayasa Mahkemesi, metinde belirtilen 2023/81 E., 2023/184 K. sayılı kararıyla bu cümleyi iptal etmiştir. İptal kararının temel gerekçesi, bu düzenlemenin Anayasa'nın 36. maddesindeki 'hak arama hürriyeti' ve 40. maddesindeki 'etkili başvuru hakkı'nı ihlal etmesidir. AYM, dava konusu miktarın düşük olmasının, kişilerin en azından bir üst mahkeme olan istinaf yoluna başvurarak kararın denetlenmesini isteme hakkını ortadan kaldırmaması gerektiğini, bu durumun mahkemeye erişim hakkını orantısız bir şekilde kısıtladığını değerlendirmiştir. (İptal kararı 9 ay sonra yürürlüğe girecektir.)