Hapis cezasına ancak mahkeme kararıyla hükmedilebileceği ilkesi, hangi temel hak ve özgürlüklerin bir gereğidir?

Hapis cezasına ancak mahkeme kararıyla hükmedilebilmesi, Anayasa ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan birçok temel hak ve özgürlüğün bir gereğidir. Bunların başında, Anayasa m. 19'da düzenlenen 'kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı' gelir. Hürriyeti kısıtlayıcı en ağır yaptırım olan hapis cezası, ancak bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından verilebilir. Ayrıca bu ilke, Anayasa m. 36'da düzenlenen 'adil yargılanma hakkı' ve bu hak kapsamında yer alan 'savunma hakkı' ile doğrudan ilişkilidir. Kişi, usulüne uygun bir yargılama yapılmadan, savunma hakkı tanınmadan ve suçluluğu bir mahkeme kararıyla sabit olmadan hapsedilemez. Aynı zamanda 'kanunsuz suç ve ceza olmaz' (Anayasa m. 38) ilkesinin de bir yansımasıdır.