TBK m. 20-25 arasında düzenlenen 'genel işlem koşulları' nedir? Bir sözleşme hükmünün genel işlem koşulu sayılabilmesi için metinlerin birebir aynı olması şart mıdır? Bu koşulların 'yazılmamış sayılması' sonucunu doğuran haller nelerdir?

Genel işlem koşulları, bir sözleşme tarafının (genellikle güçlü taraf), ileride çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir (TBK m. 20). Bu hükümlerin genel işlem koşulu sayılması için metinlerin özdeş (birebir aynı) olması şart değildir; aynı amaçla düzenlenmiş olmaları yeterlidir. Bu koşulların 'yazılmamış sayılması' sonucunu doğuran haller TBK m. 21 ve 24'te düzenlenmiştir: 1) Düzenleyen, karşı tarafa bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi vermemiş ve içeriğini öğrenme imkanı sağlamamışsa. 2) Karşı taraf bu koşulları kabul etmemişse. 3) Koşul, sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı ise ('şaşırtıcı kural'). 4) Düzenleyene tek taraflı olarak sözleşmeyi aleyhe değiştirme veya yeni hüküm getirme yetkisi veren kayıtlar varsa (değiştirme yasağı, TBK m. 24). Ayrıca, TBK m. 25'e göre dürüstlük kuralına aykırı, karşı taraf aleyhine veya durumunu ağırlaştırıcı hükümler konulamaz (içerik denetimi). (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/tbk-borc-iliskisinin-kaynaklari/)