Bir sözleşme metninde yer alan 'İşbu sözleşmenin tüm maddeleri taraflarca müzakere edilerek kabul edilmiştir.' şeklindeki bir kayıt, sözleşmedeki hükümlerin 'genel işlem koşulu' sayılmasını tek başına engeller mi? TBK m. 20 bu konuda nasıl bir düzenleme getirmiştir?

Hayır, tek başına engellemez. TBK m. 20/4, bu durumu açıkça düzenlemiştir: 'Genel işlem koşulları içeren sözleşmeye veya ayrı bir sözleşmeye konulan bu koşulların her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtlar, tek başına, onları genel işlem koşulu olmaktan çıkarmaz.' Kanun koyucu, uygulamada sözleşmeyi düzenleyen güçlü tarafın, zayıf tarafı koruyan genel işlem koşulları hükümlerini dolanmak için bu tür matbu ibareler eklemesinin önüne geçmek istemiştir. Bir hükmün genel işlem koşulu olup olmadığı, o hükmün 'müzakere edildiği' iddiasıyla değil, objektif olarak 'ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlanarak karşı tarafa sunulmuş' olup olmadığına göre belirlenir. Bu nitelikteki bir hüküm, aksi ispatlanmadıkça genel işlem koşuludur ve metindeki soyut kayıt bu niteliği değiştirmez. (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/tbk-borc-iliskisinin-kaynaklari/)