Anayasa Mahkemesi'nin 01.08.2023 tarihinde yayımlanan HAGB iptal kararının, 1 yıl sonra yürürlüğe gireceği hükme bağlanmıştır. Bu bir yıllık sürenin hukuki anlamı nedir? Bu süre içinde mahkemeler HAGB kararı vermeye devam edebilir mi? 1 Ağustos 2024 tarihinden sonra, daha önce verilmiş ve denetim süresi devam eden HAGB kararlarının akıbeti ne olacaktır?

Anayasa Mahkemesi'nin, iptal kararının belirli bir süre sonra (somut olayda 1 yıl) yürürlüğe gireceğini kararlaştırmasının hukuki anlamı, kanun koyucuya (TBMM) Anayasa'ya uygun yeni bir düzenleme yapması için zaman tanımak ve bu süreçte bir 'hukuki boşluk' doğmasını engellemektir (Anayasa m. 153). Bu bir yıllık süre içinde, iptal edilen CMK m. 231 hükümleri yürürlükte kalmaya devam eder. Dolayısıyla, mahkemeler 1 Ağustos 2024 tarihine kadar HAGB kararı vermeye devam edebilirler. 1 Ağustos 2024'ten sonra ise artık HAGB kararı verilemeyecektir. Daha önce verilmiş ve denetim süresi devam eden HAGB kararlarının akıbeti ise ceza hukukunun temel ilkelerine göre belirlenecektir. Ceza kanunlarının zaman bakımından uygulanması (TCK m. 7) ilkesi gereği, 'lehe olan kanun' uygulanır. HAGB'nin tamamen kaldırılması, denetim altındaki sanık için daha aleyhe bir durum yaratabilir (çünkü artık düşme ihtimali ortadan kalkıp hükmün açıklanması gündeme gelebilir). Ancak AYM iptalinin gerekçesi temel hak ihlali olduğu için, kanun koyucunun bu geçiş sürecini düzenleyen özel bir hüküm getirmesi en doğru yoldur. Eğer özel bir düzenleme yapılmazsa, bu kararların hukuki statüsü (açıklanıp açıklanmayacağı, düşüp düşmeyeceği) ciddi bir hukuki tartışma konusu olacaktır ve muhtemelen Yargıtay içtihatları ile şekillenecektir.