Yabancı bir ülkede işlenen bir suçla ilgili olarak Türk mahkemelerinin yetkisinin belirlenmesinde CMK m. 13 ve m. 14'ün uygulama alanlarını karşılaştırınız. CMK m. 14/3'teki özel yetki kuralının (Adalet Bakanının istemi ve Yargıtay'ın belirlemesi) devreye girmesi için hangi koşulların bir arada bulunması gerekir? Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 2014/4078 E. sayılı kararında bu konuda yapılan hukuki analizi özetleyiniz.
CMK m. 13, genel bir yetki kuralı olarak, suçun işlendiği yerin belli olmadığı durumlarda yetkili mahkemeyi (yakalanılan yer, yerleşim yeri vb.) belirler. CMK m. 14 ise, 'yabancı ülkede işlenen' suçlara ilişkin özel bir yetki kuralıdır. CMK m. 14/1, kural olarak CMK m. 13'e atıf yapar. Ancak, CMK m. 14/3, çok daha istisnai bir durumu düzenler. Bu kuralın uygulanabilmesi için şu koşulların kümülatif olarak gerçekleşmesi gerekir: 1) Suçun yabancı bir ülkede işlenmiş olması. 2) Suçun, Türk kanunlarına göre Türkiye'de soruşturulması ve kovuşturulması gereken bir suç olması (TCK m. 11, 12, 13 vb. kapsamına girmesi). 3) Şüpheli veya sanığın Türkiye'de yakalanmamış olması. 4) Şüpheli veya sanığın Türkiye'de yerleşmemiş olması (yerleşim yeri bulunmaması). 5) Şüpheli veya sanığın Türkiye'de bir adresinin de bulunmaması. Yargıtay 5. CD, 2014/4078 E. sayılı kararında bu ayrımı net bir şekilde ortaya koymuştur. Karara konu olayda Suriye'de yaralanıp Türkiye'de ölen maktulün failinin Türkiye'de olmadığı, adresi ve yerleşim yerinin de bulunmadığı bir durumda, yerel mahkemenin CMK m. 14/3'e göre yetkinin Yargıtay'ca belirlenmesi gerektiği düşüncesini hatalı bulmuştur. Yargıtay'a göre öncelikle TCK m. 8-13 çerçevesinde Türk kanunlarının uygulanıp uygulanamayacağı ve Türkiye'de yargılama yapma görevinin olup olmadığı belirlenmelidir. Eğer bu şartlar yoksa, CMK m. 14'e göre yetki belirlenmesi de söz konusu olamaz. Eğer yargılama görevi varsa ve şüphelinin Türkiye'de bir adresi ya da yakalandığı bir yer varsa, yetki CMK m.13'e göre belirlenir. CMK m. 14/3'teki Yargıtay'ın yetki belirlemesi, tüm bu ihtimallerin tükendiği son ve istisnai bir çaredir.