Anayasa Mahkemesi'nin 26.07.2023 tarihli kararıyla CMK m.273/1'de yer alan '...hükmün açıklanmasından itibaren...' ibaresini iptal etmesinin temel hukuki gerekçesi nedir? Bu iptalin 'gerekçeli karar hakkı' ve 'mahkemeye erişim hakkı' ile bağlantısını kurarak açıklayınız.

Anayasa Mahkemesi'nin bu ibareyi iptal etmesinin temel hukuki gerekçesi, kuralın Anayasa m.36'da güvence altına alınan 'hak arama hürriyeti' (ve bu kapsamdaki 'mahkemeye erişim hakkı') ile m.141'de düzenlenen 'gerekçeli karar hakkı'na ölçüsüz bir müdahale oluşturmasıdır. AYM'ye göre, istinaf süresinin, gerekçesi henüz yazılıp tebliğ edilmemiş bir hükmün açıklandığı (tefhim edildiği) andan itibaren başlatılması, tarafı gerekçesini bilmediği bir karara karşı kanun yoluna başvurmaya zorlamaktadır. Bu durum, kanun yoluna başvuru hakkının etkin kullanımını engeller. Zira istinaf sebepleri sadece hükmün sonucuna değil, aynı zamanda gerekçesine de yönelik olabilir. Kişinin, hangi gerekçeyle mahkum olduğunu bilmeden sağlıklı bir savunma veya itiraz hazırlaması beklenemez. Uygulamadaki 'süre tutum dilekçesi' zorunluluğu, kişiye aşırı bir külfet yüklemekte ve istinaf hakkından aydınlatılmış bir rıza olmaksızın feragat etmesine neden olabilmektedir. Bu nedenlerle AYM, kuralın 'ölçülülük' ilkesine aykırı olduğuna ve mahkemeye erişim hakkını orantısız bir şekilde sınırladığına karar vermiştir.