Açık denizde bayrak devleti dışındaki bir devletin, bir ticaret gemisine müdahale etme yetkisinin istisnaları nelerdir? BMDHS ve teamül hukuku bu istisnaları hangi suç tipleri için öngörmüştür?

Cevap: Açık denizlerde 'bayrak devletinin münhasır yargı yetkisi' ilkesi kural olmakla birlikte, bu kural mutlak değildir. Hem 1958 Cenevre Konvansiyonu hem de 1982 BMDHS (ve teamül hukuku), bu kurala bazı istisnalar getirmiştir. Bu istisnalar, genellikle tüm devletlerin ortak çıkarını ilgilendiren ve 'insanlığa karşı suç' niteliğindeki fiiller için öngörülmüştür. BMDHS m. 110'da düzenlenen 'ziyaret hakkı' kapsamında bir savaş gemisi, başka bayraklı bir ticaret gemisini şu konularda ciddi şüpheler varsa durdurup denetleyebilir: a) Geminin deniz haydutluğu yapması, b) Geminin köle ticaretine karışması, c) Geminin izinsiz radyo yayını yapması, d) Geminin tabiiyetsiz (bayraksız) olması, e) Geminin, aslında kendi bayrağını taşımasına rağmen yabancı bir bayrak çekmesi. Ayrıca uyuşturucu madde kaçakçılığı (m. 108) ve 'kesintisiz/sıcak takip hakkı' (m. 111) da önemli istisnalardır (sen.av.tr_roseline-a-gemisine-mudahale).