Eser sözleşmesinde 'götürü bedel' (TBK m. 480) kararlaştırılmışsa ve sonradan işin yapılması, başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülüp de taraflarca dikkate alınmayan olağanüstü durumlar (örneğin, ani bir kur artışı, beklenmedik zemin sorunları) nedeniyle aşırı derecede zorlaşırsa, yüklenicinin bu bedelle bağlılığı devam eder mi? Bu durumda yüklenici hangi hukuki yola başvurabilir?

Hayır, bu durumda yüklenicinin götürü bedelle mutlak bağlılığı devam etmez. Bu durum, sözleşme hukukunun temel ilkelerinden olan 'ahde vefa' (söze bağlılık) ilkesinin bir istisnasını oluşturan 'uyarlama' (emprevizyon - beklenmeyen hal teorisi) kurumunu gündeme getirir. TBK m. 480/2, bu duruma özel bir uyarlama imkanı tanımaktadır. Buna göre, başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülüp de taraflarca dikkate alınmayan durumlar, eserin kararlaştırılan götürü bedelle yapılmasını 'aşırı ölçüde güçleştirir veya engellerse', yüklenici, hakimden sözleşmenin yeni koşullara 'uyarlanmasını' isteme hakkına sahiptir. Uyarlama, bedelin artırılması şeklinde olabilir. Eğer uyarlama mümkün değilse (örneğin iş sahibi artırılan bedeli kabul etmiyorsa), yüklenici son çare olarak sözleşmeden 'dönme' hakkını kullanabilir. Yüklenici bu haklarını, iş sahibine karşı açacağı bir dava ile kullanabilir. Bu hüküm, sözleşme kurulduktan sonra değişen koşullar nedeniyle taraflar arasındaki denge bozulduğunda, hakkaniyet gereği sözleşmeye müdahale etme imkanı tanır.