Bir sözleşme ilişkisinin 'eser sözleşmesi' mi yoksa 'hizmet (iş) sözleşmesi' mi olduğunun ayrımında kullanılan temel kriterler nelerdir? Bir kişinin, bir tarladaki kuyunun temizlenmesi için anlaşması, HGK-K.2019/1192 sayılı kararında hangi tür sözleşme olarak nitelendirilmiş ve bu nitelendirmenin gerekçesi ne olmuştur?

Eser sözleşmesi (TBK m. 470) ile hizmet sözleşmesi (TBK m. 393) arasındaki ayrımda kullanılan temel kriterler şunlardır: 1) Edimin Niteliği: Hizmet sözleşmesi emek ve süreç ağırlıklıdır; işçi belirli bir süre boyunca işverenin emir ve talimatı altında çalışmayı taahhüt eder. Eser sözleşmesi ise sonuç ağırlıklıdır; yüklenici belirli bir sonucu (eseri) meydana getirmeyi taahhüt eder. 2) Bağımlılık Unsuru: Hizmet sözleşmesinin en belirgin unsuru, işçinin işverene hukuki ve kişisel olarak 'bağımlı' olmasıdır. İşveren, işin nasıl ve ne zaman yapılacağı konusunda talimat verme yetkisine sahiptir. Eser sözleşmesinde ise yüklenici, işi yaparken bağımsızdır; önemli olan kararlaştırılan sonucu zamanında ve ayıpsız olarak teslim etmesidir. HGK-K.2019/1192 sayılı kararda, bir kişinin tarladaki kuyunun temizlenmesi için yaptığı anlaşma, 'hizmet sözleşmesi' olarak nitelendirilmiştir. Gerekçesi ise, yapılan işin bir 'eser' meydana getirmekten çok, 'emek ağırlıklı' bir iş olması ve işi yapacak kişinin iş sahibinin (davalının) talimatları doğrultusunda (çamurları kovaya doldurması, davalının da kovayı çekmesi şeklinde) çalışacak olmasıdır. Kararda, olayda zaman ve bağımlılık unsurlarının ağır bastığı, bu nedenle taraflar arasında hizmet sözleşmesi ilişkisi olduğu kabul edilmiştir.