Anayasa Mahkemesi, E. 2022/144 sayılı kararında CMK m. 273/1'de yer alan 'hükmün açıklanmasından itibaren' yedi günlük istinaf süresinin başlamasını neden Anayasa'ya aykırı bulmuştur? Bu kararın temelinde yatan haklar ve ilkeler nelerdir ve karar, uygulamada nasıl bir değişiklik gerektirmektedir?

Anayasa Mahkemesi, E. 2022/144, K. 2023/137 sayılı kararında, CMK m. 273/1'deki 'hükmün açıklanmasından itibaren' ifadesini, özellikle gerekçeli kararın henüz yazılmadığı ve sadece hüküm fıkrasının tefhim edildiği durumlar açısından Anayasa'ya aykırı bularak iptal etmiştir. İptalin temelinde Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan 'mahkemeye erişim hakkı' ve bu hakla bağlantılı 'gerekçeli karar hakkı' ile 'savunma için gerekli kolaylıklardan yararlanma hakkı' yatmaktadır. Mahkeme, gerekçesini bilmediği bir karara karşı tarafların etkili bir kanun yolu başvurusu yapmasının mümkün olmadığını, bunun mahkemeye erişim hakkını ve savunma hakkını orantısız bir şekilde sınırladığını belirtmiştir. Kural, kişilere önce 'süre tutum dilekçesi' verme, sonra gerekçeli karara karşı yeniden dilekçe hazırlama gibi aşırı bir külfet yüklemektedir. Bu karar, yasa koyucunun, istinaf süresinin başlangıcını, hükmün tefhimine değil, gerekçeli kararın taraflara tebliğ edilmesine bağlayacak şekilde yeni bir düzenleme yapmasını gerektirmektedir. Nitekim Mahkeme, doğacak hukuksal boşluğu önlemek için iptal kararının yayımından 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir (AYM, E. 2022/144, K. 2023/137, § 48, 49, 52).