657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre 'aday memur' statüsünün hukuki niteliği nedir? Adaylık süresi içinde memurun 'hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumların' tespit edilmesi halinde göreve son verme işleminin hukuki dayanağı ve usulü nedir?

Aday memurluk, devlet memurluğuna ilk defa atanacak kişilerin, asli memur olmadan önce geçirdikleri bir deneme ve yetişme dönemidir. Bu süreçte memurun ehliyet ve liyakati test edilir. DMK m. 56'ya göre, adaylık süresi içinde 'hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları' veya 'göreve devamsızlıkları' tespit edilenlerin görevinin sonlandırılması mümkündür. Bu işlem, bir disiplin cezası niteliğinde olmayıp, adayın memuriyetle uyum sağlayamadığının tespiti üzerine uygulanan bir idari işlemdir. İşlemin usulü, disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile gerçekleşir. Ancak bu takdir yetkisi mutlak ve keyfi değildir. Danıştay kararlarında da belirtildiği gibi (Danıştay 5.D., E. 1982/3324, K. 1984/2296), göreve son verme kararının, adayın çalışmasındaki sakıncaların somut olarak açıklanmasına dayanması ve keyfilikten uzak olması gerekir. 'Memuriyetle bağdaşmayacak durumlar' gibi soyut bir ifadenin idare tarafından somut olay ve delillerle gerekçelendirilmesi, işlemin hukuka uygunluğu için şarttır (kadimhukuk.com.tr - Asalet Tasdik).