AYM'nin Rıza Barut kararında, 'bariz takdir hatası' veya 'açık keyfilik' kavramları, temel hak ve özgürlüklerin korunmasındaki rolü açısından nasıl bir anlam ifade etmektedir?

Bu kavramlar, Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvurularda yaptığı denetimin sınırlarını belirler. AYM, bir kanun yolu mercii gibi delilleri yeniden değerlendirmez veya ilk derece mahkemesinin yerine geçerek karar vermez. AYM'nin denetimi, 'Anayasa'ya uygunluk denetimi' ile sınırlıdır. Bu çerçevede, ilk derece mahkemelerinin veya soruşturma mercilerinin delilleri değerlendirmesi ve hukuku yorumlaması kural olarak onların takdirindedir. AYM, bu takdire ancak, varılan sonucun Anayasa'daki bir hakkı ihlal edecek şekilde 'bariz bir takdir hatası' içermesi veya 'açıkça keyfi' olması durumunda müdahale eder. Rıza Barut kararında AYM, gizli tanık beyanlarının soyut niteliğine rağmen tutuklama için 'kuvvetli belirti' olarak kabul edilmesini, bariz bir takdir hatası ve açık keyfilik olarak değerlendirmiş ve bu nedenle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Bu, AYM'nin anayasal güvenceleri korumak için derece mahkemelerinin takdir yetkisini denetlediği istisnai bir durumdur.