Mükerrer değerlendirme yasağı ceza hukuku ilkelerinden biri olarak hangi kanuni düzenlemelerde yer almaktadır ve bu yasağın temel amacı nedir?

Mükerrer değerlendirme yasağı, TCK’da açıkça bir madde başlığı altında düzenlenmemiş olsa da, TCK m.61 (Cezanın Belirlenmesi) ve gerekçesi ile Yargıtay içtihatlarıyla kabul edilmiş bir ilkedir. TCK m.61/3, 'Birinci fıkrada belirtilen hususların suçun unsurunu oluşturduğu hallerde, bunlar temel cezanın belirlenmesinde ayrıca göz önünde bulundurulamaz.' diyerek bu yasağın bir yönünü düzenler. Yasağın temel amacı, bir fiilin hukuki niteliğini belirleyen veya cezasını ağırlaştıran ya da hafifleten bir unsurun, ceza tayin edilirken birden fazla kez (hem nitelikli hal olarak hem de temel cezanın belirlenmesinde bir kriter olarak) dikkate alınmasını önlemektir. Bu, 'non bis in idem' (aynı fiilden dolayı iki kez yargılanmama/cezalandırılmama) ilkesinin ceza tayinindeki bir yansımasıdır ve adil bir ceza belirlemesini hedefler. (Bkz: Yargıtay 9. Ceza Dairesi 2021/10752 E. sayılı kararı)