HMK'ya göre dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilerek dilekçeler teatisinin tamamlanması zorunluluğu, 'dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verilebilir' (HMK m.138) hükmüyle nasıl bir ilişki içindedir? Mahkeme, HMK m.138'e dayanarak tebligat yapmadan usule ilişkin karar verebilir mi?

Veremez. HMK m. 138, hakime, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında, eğer dosya tekemmül etmişse, ön inceleme duruşması yapmadan dosya üzerinden karar verme yetkisi tanır. Ancak bu hüküm, HMK m. 137'de düzenlenen 'ön incelemenin, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılacağı' kuralını ortadan kaldırmaz. Dolayısıyla, mahkemenin HMK m.138 uyarınca dosya üzerinden bir karar verebilmesi için dahi, öncelikle davanın ön inceleme aşamasına gelmiş olması, bunun için de dilekçeler teatisi aşamasının (dava, cevap, cevaba cevap, ikinci cevap) usulüne uygun olarak tamamlanmış olması zorunludur. Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden verilen bir karar, hukuki dinlenilme hakkının ihlali anlamına gelir ve Yargıtay tarafından bozulur. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 2017/1536 K.) (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-136-taraflarin-ikinci-dilekceleri.html)