Bir davada, dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden, mahkemenin dosya üzerinden tensiben 'görevsizlik' kararı vermesi HMK hükümleri açısından mümkün müdür? Bu durum hangi temel hakka aykırılık oluşturur?

Hayır, mümkün değildir. HMK m. 114/c uyarınca mahkemenin görevli olması bir dava şartı olsa ve HMK m. 138 mahkemeye dava şartları hakkında dosya üzerinden karar verme yetkisi tanısa da, bu yetki ancak dilekçeler teatisi aşaması tamamlandıktan sonra kullanılabilir. Dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilip cevap hakkı tanınmadan görevsizlik kararı verilmesi, HMK'nın öngördüğü yargılama sıralamasına (dilekçeler teatisi > ön inceleme > tahkikat) aykırıdır. Daha da önemlisi, bu durum davalının davadan haberdar olma, savunma yapma, delillerini sunma ve görevli mahkemeye gönderilmesini talep etme gibi haklarını elinden alır. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 2017/6398 K. sayılı kararında da vurgulandığı üzere, bu şekilde karar verilmesi HMK m. 27'de düzenlenen 'hukuki dinlenilme hakkı'na açıkça aykırılık oluşturur ve kararın bozulmasını gerektirir. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-136-taraflarin-ikinci-dilekceleri.html)