Bir tenkis davasında, mirasbırakanın yaptığı kazandırmanın saklı payı zedeleyip zedelemediğini tespit etmek için, kazandırma konusu malın değeri hangi tarihe göre esas alınır? Tenkis edilecek miktar belirlendikten sonra, bölünemeyen mal için davalıya tercih hakkı tanındığında ödenecek bedel hangi tarihe göre hesaplanır?

Bu iki aşamada farklı tarihler esas alınır, bu ayrım tenkis davalarında kritik öneme sahiptir: 1) Saklı Paya Tecavüzün Tespiti (Hesaplama Aşaması): Mirasbırakanın yaptığı kazandırmanın saklı payları zedeleyip zedelemediğini tespit etmek için yapılan tüm hesaplamalarda (terekenin aktifi, pasifi, net tereke, saklı paylar ve kazandırma konusu malın değeri), 'mirasbırakanın ölüm tarihi' (mirasın açıldığı tarih) esas alınır. Amaç, ölüm anındaki duruma göre mirasbırakanın tasarruf sınırını aşıp aşmadığını belirlemektir. 2) Tenkis Edilen Miktarın Ödenmesi (Tercih Hakkı Aşaması): Tenkis hesabıyla saklı paya tecavüz tespit edildikten ve kazandırma konusu malın bölünemeyeceği anlaşıldıktan sonra, davalıya tanınan tercih hakkı (TMK m. 564) kullanıldığında, davalı tarafından davacıya ödenecek olan bedel, 11.11.1994 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, 'dava konusu malın karar tarihine en yakın tarihteki' rayiç değerine göre hesaplanır. Bu farklılığın nedeni, ilk aşamada geçmişteki bir anın (ölüm) hukuki durumunu tespit etmek, ikinci aşamada ise güncel değerler üzerinden adil bir parasal denkleştirme yapmaktır.