5237 sayılı TCK sisteminde 'yasaklanmış hakların iadesi' (memnu hakların iadesi) kurumunun uygulama alanı nedir? TCK m. 188 (uyuşturucu madde ticareti) suçundan mahkum olan bir kişinin, TCK m. 53 kapsamındaki hak yoksunluklarının giderilmesi için bu yola başvurması gerekir mi? Yargıtay 10. CD, 2015/2897 E. sayılı kararını esas alarak açıklayınız.

5237 sayılı TCK sisteminde, TCK'dan kaynaklanan mahkumiyetlere bağlı hak yoksunlukları için 'yasaklanmış hakların iadesi' kurumuna yer verilmemiştir. TCK m. 53'te düzenlenen hak yoksunlukları, kural olarak cezanın infazının tamamlanmasıyla kendiliğinden sona erer. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun 13/A maddesinde düzenlenen 'yasaklanmış hakların geri verilmesi' kurumu ise, Yargıtay 10. CD, 2015/2897 E. sayılı kararında da açıkça belirtildiği gibi, '5237 sayılı Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların' belli bir suçtan veya cezaya mahkumiyetten dolayı öngördüğü hak yoksunluklarının giderilmesi için başvurulabilecek istisnai bir yoldur. TCK m. 188'den verilen mahkumiyet, TCK kapsamında bir mahkumiyettir. Bu mahkumiyetin sonucu olan hak yoksunlukları da TCK m. 53'e tabidir ve infazla birlikte sona erer. Bu nedenle, bu suçtan mahkum olan bir kişinin, TCK m. 53'ten kaynaklanan hak yoksunlukları için yasaklanmış hakların iadesi yoluna başvurmasına gerek yoktur ve böyle bir talep mahkemece reddedilmelidir. Bu yol, örneğin bir özel kanunun belirli bir suçtan mahkum olanların belirli bir mesleği icra etmesini süresiz yasaklaması gibi durumlar için öngörülmüştür.