İşveren, işyerinde ekonomik sıkıntıları gerekçe göstererek 'çalışma koşullarında esaslı bir değişiklik' yapmak istemekte ve tüm işçilerin ücretlerinde %20 oranında bir indirim teklif etmektedir. İşçilerden bir kısmı bu teklifi yazılı olarak kabul ederken, bir kısmı kabul etmemiştir. İşverenin, teklifi kabul etmeyen işçilere karşı hukuki durumu nedir? Bu işçileri, indirimli ücretle çalışmaya zorlayabilir mi veya işten çıkarabilir mi?

İşçinin ücretinde indirim yapılması, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesi kapsamında **'çalışma koşullarında esaslı bir değişiklik'** teşkil eder. Bu tür bir değişiklik, ancak işçinin açık ve yazılı rızasıyla yapılabilir. **İşverenin Hukuki Durumu:** 1. **Kabul Eden İşçiler:** Değişikliği yazılı olarak kabul eden işçiler için, ücret indirimi geçerli hale gelir ve iş sözleşmeleri bu yeni koşulla devam eder. 2. **Kabul Etmeyen İşçiler:** * **Zorlama Yasağı:** İşveren, teklifi kabul etmeyen işçileri indirimli ücretle çalışmaya **zorlayamaz**. İşçinin rızası olmaksızın ücretinde tek taraflı bir indirim yapması, sözleşmeye aykırılık teşkil eder ve işçiye haklı nedenle fesih hakkı (İş K. m.24/II-e) verir. * **Fesih Hakkı ve Şartları:** İşveren, teklifi kabul etmeyen işçinin iş sözleşmesini feshedebilir. Ancak bu fesih, keyfi bir fesih olamaz. İş Kanunu m.22'ye göre, işveren bu feshi yaparken iki temel yükümlülük altındadır: a) **Geçerli Nedenin Yazılı Açıklanması:** İşveren, feshin, değişikliğin dayandığı geçerli bir nedene (örneğin, işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan ve küçülmeyi zorunlu kılan ekonomik sıkıntılar) dayandığını **yazılı olarak açıklamak** zorundadır. b) **Bildirim Süresine Uyma:** İşveren, feshi yaparken kanuni bildirim (ihbar) sürelerine uymak zorundadır. **Feshin Sonuçları:** İşveren, geçerli bir nedene dayanarak ve usulüne uygun olarak fesih yaparsa, işçinin kıdem ve ihbar tazminatları ile diğer yasal haklarını ödemekle yükümlüdür. Ancak işçi, feshin geçerli bir nedene dayanmadığını düşünüyorsa, arabuluculuk sonrası **işe iade davası** açabilir. Bu davada mahkeme, işverenin ekonomik sıkıntılarının gerçekten feshi gerektirecek düzeyde olup olmadığını ve feshin 'son çare' olup olmadığını denetleyecektir. Eğer gerekçeler yetersiz bulunursa, feshin geçersizliğine karar verilir.