Anayasa Mahkemesi'nin 2019/42961 başvuru numaralı M.K. kararında, mahkeme kararıyla ismini değiştiren bir hekimin diplomasının yeni ismine göre yeniden düzenlenmemesi, özel hayata saygı hakkının ihlali olarak kabul edilmiştir. Bu ihlal kararının 'giderim' (sonuçlarının ortadan kaldırılması) yolu olarak 'yeniden yargılama'ya hükmedilmesinin temel amacı nedir? Karar uyarınca, yeniden yargılama yapacak olan idare mahkemesinin görevi nedir?
Anayasa Mahkemesi'nin ihlal kararlarında 'yeniden yargılama'ya hükmetmesinin temel amacı, tespit edilen hak ihlalini ve sonuçlarını **kaynağında ortadan kaldırmak** ve başvurucuyu, ihlal gerçekleşmeden önceki durumuna (eski hale getirme - restitutio in integrum) olabildiğince yaklaştırmaktır. Sadece tazminata hükmedilmesi, hukuka aykırı olan ve hak ihlaline yol açan idari işlemin veya mahkeme kararının varlığını sürdürmesine neden olur. Yeniden yargılama ise, bu hukuka aykırı durumu ortadan kaldırmanın en etkili yoludur. **Yeniden Yargılama Yapacak İdare Mahkemesinin Görevi:** Karar uyarınca, yeniden yargılama yapmakla görevlendirilen Ankara 15. İdare Mahkemesi'nin görevi şunlardır: 1. **AYM Kararına Uyma Zorunluluğu:** Mahkeme, Anayasa'nın 153. maddesi gereğince AYM'nin ihlal kararına ve bu karardaki gerekçelere uymakla yükümlüdür. 2. **İhlali Gideren Yeni Bir Karar Verme:** Mahkeme, önceki ret kararını kaldırmalı ve davayı yeniden ele almalıdır. Bu yeni yargılamada, AYM'nin belirttiği ilkeleri gözetmek zorundadır. Yani, davayı sadece idarenin dayandığı Yönerge hükmüyle sınırlı olarak değil, Anayasa'nın 20. maddesindeki özel hayata saygı hakkı ve orantılılık ilkesi çerçevesinde değerlendirmelidir. 3. **Dengeleme Testi Yapma:** Mahkeme, kamusal menfaat (diploma güvenliği) ile başvurucunun bireysel hakkı (mahremiyet, mesleki itibar) arasında AYM'nin işaret ettiği adil dengeyi kuran bir değerlendirme yapmalıdır. 4. **Sonuç:** Bu değerlendirme sonucunda, başvurucunun talebinin reddine ilişkin dava konusu idari işlemde hukuka uygunluk bulunmadığına ve işlemin **iptaline** karar vermelidir. Bu iptal kararı, üniversiteyi başvurucunun diplomasını yeni ismine göre yeniden düzenlemeye zorlayacak ve böylece tespit edilen hak ihlali ve sonuçları ortadan kaldırılmış olacaktır.