Gümrük Kanunu m.242 uyarınca yapılan idari itiraz üzerine, itiraz mercii olan Gümrük Başmüdürlüğü, itirazı 'işin esasını inceleyerek' reddetmiştir. Bu ret kararına karşı vergi mahkemesinde iptal davası açıldığında, mahkemenin 'ortada idari itiraza konu edilebilecek kesin bir işlemin bulunmadığı' gerekçesiyle davayı reddetmesi hukuka uygun mudur? Danıştay'ın bu konudaki yaklaşımı nedir? (Danıştay 7D - Karar : 2015/1438)

Hayır, mahkemenin bu gerekçeyle davayı reddetmesi hukuka uygun değildir. Danıştay'ın yerleşik yaklaşımı ve özellikle 2015/1438 sayılı kararı, bu tür bir ret kararının hatalı olduğunu göstermektedir. **Danıştay'ın Yaklaşımının Hukuki Analizi:** 1. **İdari Davaya Konu Edilebilecek İşlem:** 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi, gümrük vergileri ve cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurmadan önce tüketilmesi zorunlu bir idari başvuru yolu öngörmüştür. Bu usule göre, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir işlem, ilk tesis edilen vergi/ceza kararı değil, bu karara karşı yapılan **itiraz üzerine, itiraz merciince (örneğin Başmüdürlükçe) tesis edilecek olan olumsuz işlemdir** (yani itirazın reddi kararıdır). 2. **Somut Olayın Değerlendirilmesi:** Olayda, yükümlü Gümrük Müdürlüğü'nün işlemine karşı usulüne uygun olarak Gümrük Başmüdürlüğü'ne itiraz etmiş ve Başmüdürlük de bu itirazı **işin esasını inceleyerek** bir ret kararı vermiştir. Bu ret kararı, Gümrük Kanunu m.242'de tanımlanan ve idari davaya konu edilebilecek nitelikteki 'kesin ve yürütülmesi zorunlu' idari işlemin ta kendisidir. 3. **Yerel Mahkemenin Hatası:** Yerel mahkemenin, tam da dava konusu edilmesi gereken bu işlemi 'kesin bir işlem bulunmadığı' gerekçesiyle reddetmesi, kanunun sistematiğini yanlış yorumladığını göstermektedir. Mahkeme, tam aksine, zorunlu idari başvuru yolu usulüne uygun olarak tüketildiği ve dava açma şartı gerçekleştiği için, davanın esasına girerek Başmüdürlüğün ret kararının hukuka uygun olup olmadığını denetlemelidir. Sonuç olarak Danıştay, itiraz merciince işin esası incelenerek verilen ret kararının, idari davaya konu edilebilecek nitelikte bir işlem olduğunu ve mahkemenin bu nedenle davayı reddetmesinin hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir. Mahkemenin yapması gereken, davanın esasına girerek bir karar vermektir.