Bir işyerinde, yazılı bir sözleşme veya kural olmamasına rağmen, işveren 10 yıldır her Ramazan Bayramı öncesinde tüm çalışanlarına bir maaş tutarında ikramiye ödemesi yapmaktadır. İşveren, 11. yılda ekonomik zorlukları gerekçe göstererek bu ikramiyeyi ödememiştir. İşçiler bu ikramiyeyi talep edebilir mi? Bu durumun hukuki dayanağı nedir?

Evet, işçiler bu ikramiyeyi talep edebilirler. Bu durumun hukuki dayanağı, Yargıtay içtihatlarıyla geliştirilen **'işyeri uygulaması' (veya işyeri şartı)** kavramıdır. **Hukuki Analiz:** 1. **İşyeri Uygulamasının Tanımı:** İşyeri uygulaması, işverenin yasal veya sözleşmesel bir zorunluluğu olmaksızın, kendi iradesiyle, genel ve sürekli bir şekilde aynı veya benzer nitelikteki işçilere sağladığı menfaatlerin, zamanla iş sözleşmesinin zımni bir parçası haline gelmesidir. 2. **Oluşma Şartları:** Bir uygulamanın 'işyeri şartı' haline gelebilmesi için şu unsurları taşıması gerekir: * **Süreklilik:** Uygulamanın belirli bir süre boyunca tekrarlanmış olması gerekir. Yargıtay genellikle 3 yıl ve üzeri tekrarları yeterli görmektedir. Somut olaydaki 10 yıllık uygulama bu şartı fazlasıyla karşılamaktadır. * **Genellik:** Uygulamanın, işyerindeki tüm veya belirli bir gruptaki (örneğin tüm ofis çalışanları) işçilere ayrım yapılmaksızın uygulanması gerekir. * **Koşulsuzluk:** İşverenin, bu ödemeyi her seferinde 'bu yıla mahsus olmak üzere' gibi bir çekince koymadan, koşulsuz bir şekilde yapmış olması gerekir. 3. **Hukuki Sonuç:** Bu şartlar oluştuğunda, söz konusu menfaat (bayram ikramiyesi) artık işverenin tek taraflı iradesiyle kaldırabileceği bir lütuf olmaktan çıkar ve iş sözleşmesinin bir unsuru, yani işçinin **kazanılmış bir hakkı** haline gelir. İşveren, bu uygulamayı sona erdirmek veya değiştirmek istiyorsa, bunu ancak işçinin yazılı rızasını alarak (çalışma koşullarında esaslı değişiklik - İş K. m.22) veya yeni işe girenler için uygulayarak yapabilir. Mevcut işçilerin haklarını tek taraflı olarak ortadan kaldıramaz. **Somut Olayın Değerlendirmesi:** 10 yıl boyunca sürekli ve genel olarak yapılan ikramiye ödemesi, açıkça bir işyeri uygulaması oluşturmuştur. İşverenin 11. yılda ekonomik zorlukları gerekçe göstermesi, bu kazanılmış hakkı tek taraflı olarak ortadan kaldırmasına yetmez. İşçiler, ödenmeyen bayram ikramiyelerini, bir ücret alacağı davasıyla işverenden yasal faiziyle birlikte talep edebilirler.