Bir memurun, ceza yargılamasında 'suçun hukuka aykırı fakat bağlayıcı emrin yerine getirilmesi suretiyle' işlendiği gerekçesiyle hakkında ceza verilmesine yer olmadığı (CMK m.223/3-b) kararı verilmiştir. Bu kararın disiplin hukuku açısından sonuçları nelerdir? İdare, bu memura disiplin cezası verebilir mi?
Hayır, idare bu durumda memura disiplin cezası veremez. Bu karar, disiplin makamlarını bağlayıcı niteliktedir. Bunun temel hukuki gerekçesi, hem ceza hukukunun hem de disiplin hukukunun temelini oluşturan **sorumluluk rejiminin** aynı prensibe dayanmasıdır. Gerekçeler şunlardır: 1. **Hukuka Uygunluk Nedeninin Yansıması:** Ceza mahkemesi, memurun fiilinin hukuka aykırı olduğunu ancak bu fiili, yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan 'bağlayıcı bir emir' üzerine işlediğini tespit etmiştir. Bu durum, TCK'da bir hukuka uygunluk nedeni veya kusurluluğu ortadan kaldıran bir sebep olarak düzenlenmiştir. Anayasa'nın 137. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 11. maddesi de aynı prensibi benimser. Bu hükümlere göre, konusu suç teşkil etmeyen bir emri, amirinin ısrarı ve yazılı emri üzerine yerine getiren memur, bu eyleminden sorumlu olmaz. Sorumluluk emri verene aittir. 2. **Kusursuzluk Tespiti:** Ceza mahkemesinin bu kararı, memurun fiili işlerken iradesinin amirin emriyle bağlandığını ve bu nedenle ona bir **kusur atfedilemeyeceğini** yargısal olarak tespit etmiştir. Kusurun bulunmadığı bir durumda, disiplin hukukunun da temel şartı olan 'kusurlu davranış' unsuru ortadan kalkmış olur. 3. **İki Hukuk Dalı Arasındaki Tutarlılık:** Devletin bir yargı organının 'sorumlu değildir' dediği bir memura, devletin idari bir biriminin aynı fiil için 'sorumludur' diyerek ceza vermesi, hukuk düzeni içinde bir çelişki yaratır. Ceza mahkemesinin failin sorumluluğunu ortadan kaldıran bu nitelikteki bir tespiti, disiplin makamları açısından da bağlayıcı kabul edilmelidir. Dolayısıyla, konusu suç teşkil etmeyen bağlayıcı bir emri yerine getirdiği için hakkında ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilen bir memura, aynı fiil nedeniyle disiplin cezası verilemez.