Gümrüksüz satış mağazasında, hak sahibi kişilere limitin üzerinde eşya satışı yapıldığı tespit edilmiştir. Bu eylem, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 236. maddesi uyarınca 'noksan çıkan eşya' olarak kabul edilerek cezalandırılabilir mi? Danıştay'ın bu tür bir olayda mahkemenin yapması gereken araştırmaya ilişkin yaklaşımı nedir? (Danıştay 7D - Karar : 2014/1982)

Evet, gümrüksüz satış mağazasında hak sahibi kişilere limitin üzerinde satılan eşya, Gümrük Kanunu m. 236/1 uyarınca 'antrepo rejimine tabi eşyanın gümrük idaresinin izni olmaksızın antrepodan kısmen veya tamamen çıkarılması' kapsamında, yani **'noksan çıkan eşya'** olarak kabul edilebilir ve bu kapsamda cezalandırılabilir. Bu yaklaşım, limit üstü satışın, eşyanın rejim hükümlerine aykırı olarak antrepodan çıkarılması anlamına geldiği varsayımına dayanır. Ancak, Danıştay 7. Dairesi'nin 2014/1982 sayılı kararında da vurgulandığı gibi, böyle bir ceza kararı verilebilmesi için mahkemenin eksik inceleme yapmaması ve detaylı bir araştırma yürütmesi gerekir. Danıştay'ın mahkemeden beklediği araştırma adımları şunlardır: 1. **Limit Üstü Satışların Somut Tespiti:** Mahkeme, sadece idarenin saptamasıyla yetinmemelidir. Satış faturaları, uçak içi satış listeleri gibi tüm belgeleri getirtmeli ve hangi satışların gerçekten limit üstünde yapıldığını, hangi satışların cezaya esas alındığını tek tek ve somut olarak tespit etmelidir. 2. **Cezanın Matrahının Doğru Belirlenmesi:** GK m. 236'ya göre noksan çıkan eşyanın vergileri, eşyanın **gümrüklenmiş değeri** üzerinden hesaplanır. Danıştay'a göre, bu değer satış fişinde yer alan perakende satış fiyatı değil, 4458 sayılı Kanun'un 24. maddesi uyarınca, eşyanın antrepoya veya mağazaya girişinde **antrepo beyannamesiyle beyan edilen değeridir.** 3. **Bilirkişi İncelemesi veya Mahkeme Heyetince Tespit:** Bu karmaşık tespitlerin yapılması için mahkeme, ya bizzat heyet olarak bir inceleme yapıp bulguları tutanağa bağlamalı ya da bu konuda uzman bir **bilirkişi incelemesi** yaptırmalıdır. Bu incelemede, ceza konusu her bir satış fişindeki eşyanın ilgili antrepo beyannamesindeki değeri bulunmalı ve ceza matrahı buna göre hesaplanmalıdır. 4. **Tarafların Tartışmasına Olanak Sağlama:** Bilirkişi raporu veya mahkemenin tespit tutanağı taraflara tebliğ edilerek, bu tespitlere karşı diyecekleri sorulmalı ve çelişmeli yargılama ilkesi sağlanmalıdır. Danıştay, bu detaylı incelemeler yapılmadan, sadece mevzuatın genel değerlendirilmesiyle verilen bir kararı 'eksik inceleme' nedeniyle hukuka aykırı bulmaktadır.