TCK m.184/1'de düzenlenen imar kirliliğine neden olma suçunun faili kimler olabilir? Yargıtay'ın, bu suçta yer alan usta, kalfa ve işçilerin cezai sorumluluğuna ilişkin yaklaşımı nedir?

TCK m.184/1'de düzenlenen 'yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapmak veya yaptırmak' suçunun faili, sadece binayı inşa eden yüklenici, taşeron, usta veya kalfa değil; aynı zamanda 'yaptıran' sıfatıyla inşaatın sahibi de olabilir. Madde gerekçesinde, bu tür inşaat faaliyetlerine kontrol ve denetim hizmeti veren teknik kişilerin de fail sıfatıyla sorumlu tutulacağı belirtilmiştir. Ancak, Yargıtay'ın uygulamada usta, kalfa ve işçiler gibi fiili olarak inşaatta çalışan kişilerin sorumluluğuna ilişkin yaklaşımı daha nuancedır. Yargıtay, bu kişilerin, inşaatın ruhsatsız veya ruhsata aykırı olduğunu bilip bilmediklerini araştırmaktadır. Eğer usta, kalfa veya işçilerin, inşaatın hukuki durumunu (ruhsatının olup olmadığını) bilebilecek durumda olmadıkları veya bu konuda işveren/inşaat sahibi tarafından yanıltıldıkları anlaşılırsa, bu kişilerin TCK m.30'da düzenlenen 'hata' hükümlerinden yararlanabileceğini ve kastları bulunmadığı için cezalandırılamayacaklarını kabul etmektedir. Dolayısıyla, bu kişilerin cezai sorumluluğu otomatik değildir; suçun manevi unsuru olan kastın, yani ruhsatsızlığı bilerek ve isteyerek hareket etme durumunun her bir fail açısından ayrıca değerlendirilmesi gerekir.