Anayasa m.27'de düzenlenen bilim ve sanat hürriyeti, TCK m.216/3'te düzenlenen dini değerleri aşağılama suçu karşısında nasıl bir koruma sağlar? Dini konuları eleştirel veya hicivsel bir dille işleyen sanatsal bir eserin (örn: kitap, karikatür, film) TCK m.216/3'ten cezalandırılması mümkün müdür?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #88772

Anayasa m.27'de güvence altına alınan bilim ve sanat hürriyeti, bu alanlardaki ifade biçimlerine çok güçlü bir koruma sağlar ve bu koruma, TCK m.216/3 karşısında önemli bir sınırdır. Anayasa m.27/2, bu hürriyetin sadece 'Anayasanın 1, 2 ve 3. madde hükümlerinin değiştirilmesini sağlamak amacıyla' kullanılamayacağını belirterek, sınırlama sebeplerini son derece dar tutmuştur. Dini konular, sadece inanç alanının değil, aynı zamanda bilim ve sanatın da meşru bir konusudur. Bu nedenle, eleştirel, hicivsel, sorgulayıcı veya kışkırtıcı bir dille dini konuları işleyen bir sanat eseri, ifade ve sanat özgürlüğü kapsamında korunur. Bir sanat eserinin TCK m.216/3'ten cezalandırılabilmesi için, sanatsal ifadenin sınırlarını aşarak, doğrudan nefret söylemi içeren, şiddete teşvik eden veya temelsiz ve küfür niteliğinde bir 'aşağılama' fiili içermesi gerekir. AYM'nin 'Ufuk Çalışkan' kararında olduğu gibi, hicivli yazılar kamusal bir tartışmaya katkı sunduğu ve saldırgan, yakışıksız ifadeler içermediği sürece ifade özgürlüğü kapsamında görülür. Sadece halkın bir kesimini rahatsız veya şoke etmesi, bir sanat eserinin cezalandırılması için yeterli bir gerekçe değildir. (Kaynak: Anayasa m. 27; TCK m. 216/3; AYM, Ufuk Çalışkan, B. No: 2015/1570)