AYM'nin, bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle verdiği iptal kararının, geriye yürümezliği ilkesinin ceza hukukundaki istisnası nedir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #88404

Anayasa m. 153/5'e göre, 'İptal kararları geriye yürümez.' Bu, hukuki güvenlik ilkesinin bir gereğidir. Ancak bu kuralın ceza hukukunda önemli bir istisnası vardır. Eğer AYM'nin iptal ettiği kanun hükmü, bir fiili suç olmaktan çıkaran veya sanık lehine daha hafif bir yaptırım öngören bir sonuç doğuruyorsa, bu iptal kararı, TCK m. 7/2'deki 'lehe kanunun derhal uygulanması' ilkesi gereğince, kesinleşmiş mahkumiyet hükümlerini de etkiler ve geriye yürür. Yani, bir fiili suç sayan kanun maddesi iptal edilirse, o suçtan mahkum olmuş ve cezası infaz edilmekte olan kişiler, bu iptal kararına dayanarak infazın durdurulmasını ve tahliyelerini talep edebilirler. Bu, ceza hukukunun temel prensiplerinden olan 'lehe hükmün geriye yürümesi' ilkesinin, Anayasa Mahkemesi iptal kararları için de geçerli olmasının bir sonucudur.