Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (HMK) göre istinaf ve temyiz kanun yolları arasındaki temel fark, incelemenin kapsamı açısından nedir? İstinaf mahkemesi maddi vakıa denetimi yapabilir mi?

İstinaf ve temyiz arasındaki en temel fark, incelemenin kapsamıdır. Temyiz (Yargıtay), bir 'hukukilik denetimi' merciidir. Yani, ilk derece veya istinaf mahkemesinin hukuku doğru uygulayıp uygulamadığını denetler, kural olarak maddi vakıaları ve delil takdirini yeniden incelemez. Buna karşılık istinaf (Bölge Adliye Mahkemesi), hem 'hukukilik denetimi' hem de 'maddi vakıa (yerindelik) denetimi' yapar. Metinde bu durum, 'İstinaf kanun yolunun temyiz kanun yolundan en önemli farkı, istinaf merciinin kimi durumlarda ilk derece mahkemesinin yerine geçerek esastan karar verebilmesidir' ve 'ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararların hem usul yönünden hem de esas yönünden bir üst derece mahkemesince incelenmesi' olarak açıklanmıştır. İstinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesinin delilleri yanlış değerlendirdiğini veya eksik topladığını düşünürse, delilleri yeniden değerlendirebilir, eksik delilleri toplayabilir, tanıkları yeniden dinleyebilir ve hatta davanın esası hakkında yeniden karar verebilir. Bu yetkisi, onu temyizden ayıran en önemli özelliktir.