HMK m. 36'da düzenlenen 'hakimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebep' (nispi ret sebebi) ile HMK m. 34'teki 'mutlak ret sebepleri' arasındaki temel fark nedir? Bir tarafın, hakimin reddi talebini HMK m. 36'ya dayandırması halinde, bu talebin süresi ve ispat külfeti açısından durumu ne olur?

İki grup ret sebebi arasındaki temel farklar şunlardır: 1) Niteliği: HMK m. 34'teki sebepler kanunda tek tek sayılmış (tahdidi), objektif ve mutlak yasaklama halleridir. Hakimin bu durumlarda tarafsız olamayacağı kanunen varsayılmıştır. HMK m. 36'daki sebepler ise genel bir çerçeve çizen, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilecek subjektif ve nispi sebeplerdir (örneğin, taraflardan biriyle arasında düşmanlık olması). 2) İspat: m. 34'teki bir sebebin varlığını ispatlamak (örneğin hısımlık) yeterlidir, ayrıca tarafsızlığı etkileyip etkilemediği tartışılmaz. m. 36'da ise hem ret sebebinin (düşmanlık olgusunun) hem de bu sebebin hakimin tarafsızlığını 'şüpheye düşürecek' nitelikte olduğunun ispatı gerekir. 3) Süre: m. 34'teki mutlak ret sebepleri yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir. m. 36'daki nispi ret sebebine dayanan talep ise, HMK m. 38 uyarınca, ret sebebini bilen tarafça 'en geç ilk duruşmada' ileri sürülmelidir. Sebep sonradan öğrenilmişse, öğrenmeden sonraki ilk duruşmada, yeni bir işlem yapılmadan önce hemen bildirilmelidir. Bu süreler hak düşürücü olup, süresinde yapılmayan ret talebi dinlenmez. Dolayısıyla, nispi ret sebeplerine dayanmak daha sıkı usul kurallarına ve ispat yüküne tabidir.