CMK m. 48'de düzenlenen çekinme hakkı, sadece ceza mahkemelerinde mi geçerlidir, yoksa hukuk mahkemelerinde tanıklık yapan bir kişi de bu haktan yararlanabilir mi?

Bu hak, temel bir anayasal ilke olan 'kimsenin kendisini ve yakınlarını suçlayıcı beyanda bulunmaya zorlanamaması' (Anayasa m. 38/5) ilkesinin bir yansımasıdır ve sadece ceza mahkemeleriyle sınırlı değildir. HMK m. 250, tanığın cevap vermekten çekinebileceği halleri düzenlerken, cevabın kendisini veya yakınlarını 'cezai bir kovuşturmaya' uğratacak olması halini de sayar. Dolayısıyla, bir hukuk davasında tanıklık yapan kişi de, kendisine yöneltilen bir sorunun cevabının, kendisi veya CMK m. 45'te sayılan yakınları hakkında bir ceza soruşturması/kovuşturması başlatılmasına neden olabileceğini düşünüyorsa, o soruya cevap vermekten çekinebilir. Hukuk hakimi de bu hakkı tanığa hatırlatmakla yükümlüdür.