4721 sayılı TMK, önalım hakkının kullanılmasını 'dava açma' şartına bağlamıştır (m. 734). Eski 743 sayılı Medeni Kanun dönemindeki uygulama nasıldı ve bu değişikliğin sebebi nedir?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2019/798 E. sayılı kararındaki ön sorun tartışmasında da değinildiği üzere, eski 743 sayılı Medeni Kanun döneminde önalım (şuf'a) hakkı, sadece dava yoluyla değil, muhataba yöneltilen tek taraflı bir 'irade beyanı' ile de kullanılabiliyordu. Bu durum, alıcının hukuki durumunun uzun süre belirsiz kalmasına, tapuda bir şerh olmamasına rağmen taşınmazı satın alan kişinin sonradan bir irade beyanıyla mülkiyeti kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmasına neden oluyordu. 4721 sayılı yeni TMK, bu belirsizliği ve sakıncaları ortadan kaldırmak amacıyla sistem değişikliğine gitmiştir. Artık önalım hakkı, sadece alıcıya karşı 'dava açılarak' kullanılabilen bir hak haline getirilmiştir. Bu değişiklik, hukuki güvenliği ve işlem güvenliğini artırmayı amaçlamaktadır.