Bir davanın taraflarından biri, karşı tarafın ticari defterlerine delil olarak dayanmış, ancak karşı taraf defterlerini ibraz etmemiştir. Mahkeme, HMK m. 220 uyarınca defterleri ibraz etmeyen tarafın aleyhine bir sonuca varmıştır. Bu karar, defterlerin kanuna uygun tutulup tutulmadığına bakılmaksızın verilebilir mi?

Evet, verilebilir. HMK m. 220'deki yaptırım, defterlerin kanuna uygun tutulup tutulmadığından bağımsızdır. Buradaki temel sorun, bir tarafın, yargılamanın aydınlatılması için zorunlu olan ve kendi elinde bulunan bir delili mahkemeye sunmaktan 'kaçınması'dır. Defterler usulüne uygun tutulmamış olsa bile, HMK m. 222/4 uyarınca 'sahibi aleyhine delil' sayılırlar. Dolayısıyla, davalı, 'defterlerim zaten usulsüz, sunsam da lehime delil olmaz' diyerek ibrazdan kaçınamaz. Mahkeme, ibraz yükümlülüğünün yerine getirilmemesi fiilini cezalandırmaktadır. Defterlerin usulüne uygun tutulmamış olması, ibraz edilmeleri halinde davalı aleyhine bir delil teşkil edecekken, ibraz edilmemeleri de yine aynı şekilde aleyhlerine bir sonuç doğurur.