Bir davada, davalı tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi üzerine mahkeme, HMK m. 220/3 uyarınca davacının o defterin içeriğine ilişkin beyanını kabul etmiştir. Davalı, temyiz aşamasında bu kararı 'ispat yükünün ters çevrildiği' iddiasıyla eleştirebilir mi?

Bu iddia yerinde değildir. HMK m. 220/3'ün uygulanması, ispat yükünün ters çevrilmesi anlamına gelmez. İspat yükü (HMK m. 190) yine davacıdadır. Ancak, davalının delil sunma yükümlülüğüne (HMK m. 219) kasten aykırı davranması, bir 'usuli yaptırım' olarak, davacının o delille ilgili ispat faaliyetini kolaylaştırır. Mahkeme, davacının beyanını 'kabul edebilir'; bu, davacının iddiasının ispatlandığı yönünde güçlü bir karine oluşturur. Davalı, davanın açılmasına kendi kusurlu davranışı (delili gizlemesi) ile sebep olduğu için bu sonuca katlanmak zorundadır. Bu durum, ispat yükünün yer değiştirmesi değil, ispat yükü altındaki tarafın ispat faaliyetinin, karşı tarafın kötü niyetli usuli davranışı nedeniyle kolaylaştırılmasıdır.