Bir davada, davacı delil olarak hem kendi ticari defterlerine hem de tanık beyanlarına dayanmıştır. Davalının ticari defterleri ise kanuna uygun tutulmamıştır. Bu durumda, davacının kendi defterleri tek başına aleyhe delil olur mu, yoksa diğer delillerle birlikte mi değerlendirilir?

Bu durumda, davacının defterleri tek başına ve mutlak olarak aleyhine delil olmaz; tüm delillerle birlikte değerlendirilir. Ticari defterlerin sahibi aleyhine delil olması kuralı (HMK m. 222/4), genellikle karşı tarafın delil olarak sadece o defterlere dayanması ve başka delil sunmaması halinde kesin bir sonuç doğurur (TTK m. 83/2). Ancak davacı, kendi defterlerinin yanı sıra başka delillere de (tanık, bilirkişi, belge vb.) dayanmışsa, mahkeme, defterlerdeki kayıtların aksinin bu diğer delillerle ispat edilip edilemediğini araştırır. Yani, defterlerdeki kayıtlar takdiri delillerle (örneğin güçlü tanık beyanlarıyla) çürütülebilir. Mahkeme, delilleri bir bütün olarak serbestçe takdir edecektir. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 2014/1025 E. sayılı kararı bu prensibi yansıtmaktadır.)