Bir taşınmazın 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca bedelsiz olarak kamuya (yol, park vb.) terk edilmesinden sonra, idarenin bu taşınmazı terk amacına aykırı olarak (örneğin ticari amaçla kiraya vererek) kullanması durumunda, eski malikin hukuki olanakları nelerdir? Tescil talebinde bulunabilir mi? (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 2016/10869 E.)

Eski malik, idarenin terk amacına aykırı kullanımına karşı 'müdahalenin önlenmesi' ve taşınmazın 'terk amacına uygun hale getirilmesi' talebiyle dava açabilir. Yargıtay'ın anılan kararında da bu yönde bir karar verilmiştir. Ancak eski malik, kural olarak taşınmazın yeniden kendi adına tescilini veya bedelinin tazminat olarak ödenmesini isteyemez. Çünkü bedelsiz terk işlemi ile mülkiyet hakkı sona ermiştir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 35. maddesi (eski 23. madde), kamulaştırılan taşınmazın 5 yıl içinde amaca uygun kullanılmaması halinde geri alım hakkı tanır, ancak imar uygulaması sonucu yapılan bedelsiz terkler bu kapsamda değerlendirilmez. Dolayısıyla, eski malikin hakkı, mülkiyetin iadesini değil, taşınmazın kamuya terk edildiği amaca uygun olarak kullanılmasını sağlamakla sınırlıdır. Kararda da davacının tescil ve tazminat talepleri reddedilmiş, sadece müdahalenin meni ve amaca uygun hale getirme talebi kabul edilmiştir.