Sınırdaş tarımsal arazi malikinin önalım hakkına ilişkin dava devam ederken, bu hakkı düzenleyen 5403 sayılı Kanun'un 8/İ maddesinin ikinci fıkrası 7255 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu kanun değişikliğinin derdest davalara etkisini değerlendirirken neden 'kanunların geriye yürümezliği' ilkesini esas almıştır?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu konuda 'kanunların geriye yürümezliği' ve 'kazanılmış haklara saygı' ilkelerini esas almıştır. Gerekçesi şudur: Davacının önalım hakkı, sınırdaş taşınmazın üçüncü bir kişiye 'satıldığı tarihte' yürürlükte olan kanun hükmü uyarınca doğmuştur. Dava, bu doğmuş ve kullanılabilir hale gelmiş hakka dayanılarak açılmıştır. Sonradan yürürlüğe giren ve bu hakkı ortadan kaldıran bir kanun değişikliğinin, geriye dönük olarak uygulanacağına dair açık bir hüküm içermediği sürece, daha önce doğmuş olan hakları ve hukuki durumları etkilemesi, 'hukuki güvenlik' ve 'öngörülebilirlik' ilkelerine aykırı olur. Davacı, dava açtığı tarihteki hukuk kurallarına güvenerek hareket etmiştir. Davanın devamı sırasında aleyhine bir kanun değişikliği yapılması, onun bu güvenini sarsar ve kazanılmış hakkını (dava hakkını) zedeler. Bu nedenle, yasa koyucunun açıkça 'bu kanun derdest davalara da uygulanır' şeklinde bir hüküm getirmemesi halinde, yeni kanun sadece yürürlüğe girdiği tarihten sonraki satış işlemleri için geçerli olur. Eldeki davada ise satış eski kanun zamanında yapıldığından, dava eski kanun hükümlerine göre karara bağlanmalıdır. (Yargıtay HGK 2019/798 E., 2022/730 K. sayılı kararı, Ön Sorun bölümü)