Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2018/3645 E. sayılı bozma kararında, hem satılan parselin hem de önalım hakkını kullanan komşu parselin, kanunda belirtilen 'yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü'nün çok üzerinde olması durumunda önalım hakkının kullanılamayacağı belirtilmiştir. Bu yorumun hukuki dayanağı nedir?

Bu yorumun hukuki dayanağı, kanunların lafzıyla birlikte ruhuna ve amacına (gai yorum) uygun yorumlanması gerekliliği ve TMK m. 2'de düzenlenen dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağıdır. Yargıtay'a göre, 5403 sayılı Kanun'un amacı, arazileri sınırsızca büyütmek değil, belirlenen asgari büyüklüğün altındaki küçük parselleri birleştirerek tarımsal bütünlüğü ve verimliliği sağlamaktır. Eğer hem satılan parsel hem de davacının parseli zaten bu hedeflenen büyüklüğün çok üzerindeyse, yani her ikisi de kendi başlarına ekonomik bir bütünlük arz ediyorsa, önalım hakkının kullandırılmasının kanunun amacına hizmet etmeyeceği açıktır. Bu durumda önalım hakkını kullanmak, tarımsal bütünlüğü sağlamaktan çok, davacının komşu araziyi (muhtemelen tapuda gösterilen düşük bedelden) ucuza kapatarak rant elde etme çabası olarak görülür. Bu durum, hakkın amacına aykırı şekilde kullanılması anlamına gelir ve TMK m. 2'deki dürüstlük kuralı uyarınca hukuk düzeni tarafından korunmaz. Dolayısıyla, mahkemenin, kanunun amacının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini araştırması gerekir.