CMK m. 48, tanığın kendisini veya yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermekten çekinme hakkını düzenler. Bu hakkın, CMK m. 50'de düzenlenen suç ortaklarının 'yeminsiz' dinlenmesi kuralı ile ilişkisi nedir? Örgüt üyeliği suçundan yargılanan bir sanığın, aynı örgüte üye olduğu iddia edilen başka bir sanık aleyhine tanıklık yaparken çekinme hakkı var mıdır?

Bu iki madde birbiriyle ilişkilidir ancak farklı durumları düzenler. CMK m. 50/1-c, soruşturma veya kovuşturma konusu suça iştirakten sanık veya hükümlü olanların 'yeminsiz' dinleneceğini belirtir. Bu, beyanlarının delil değerini takdir ederken mahkemeye bir uyarı niteliğindedir. CMK m. 48 ise, tanığın cevaplayacağı sorunun içeriğiyle ilgilidir. Bir suç ortağı, yeminsiz dinleniyor olsa bile, kendisine yöneltilen bir soru kendi suçunu veya iştirakini ortaya çıkaracak veya ceza kovuşturmasına uğramasına neden olacak nitelikteyse, CMK m. 48 uyarınca o soruya cevap vermekten çekinebilir. Yargıtay 3. Ceza Dairesi'nin 2021/13786 E. sayılı kararında belirtildiği gibi, örgüt üyeliği suçu açısından müşterek faillik suretiyle iştirak mümkün olmadığından, bir sanığın başka bir sanığın eylemlerine ilişkin tanıklık yaptığı noktada, bu tanıklık doğrudan kendi suçunu oluşturmuyorsa tanıklıktan çekinme hakkı söz konusu olmayabilir. Ancak tanıklık, kendi henüz ortaya çıkmamış bir eylemini veya daha ağır bir suçlamayı (yöneticilik gibi) gündeme getirecekse, çekinme hakkı doğacaktır. Mahkemenin her durumda tanığa CMK m. 48'deki hakkını hatırlatması zorunludur.