Bir tacirin, ticari defterlerini ibrazdan kaçınması durumunda, HMK m. 222/5 (eski TTK m. 83/2) hükmünün uygulanabilmesi için davacının delillerini nasıl hasretmesi gerekir?

HMK m. 222/5'te düzenlenen ve karşı tarafın defterlerini ibraz etmemesi halinde iddianın ispatlanmış sayılması sonucunu doğuran ağır yaptırımın uygulanabilmesi için, davacının, iddiasını ispat için 'münhasıran' (sadece) karşı tarafın ticari defterlerine dayanmış olması gerekir. Yani davacı, dava dilekçesinde delillerini sayarken 'davalı tarafın ticari defterleri ve sair deliller' gibi bir ifade kullanmışsa, delillerini sadece davalının defterlerine hasretmemiş olur. Bu durumda HMK m. 222/5 uygulanmaz; bunun yerine HMK m. 220'deki genel hükümler (yemin teklifi, hakimin takdiriyle davacının beyanını kabul etme) uygulanır. Davacının bu ağır sonuçtan yararlanabilmesi için, delil listesinde 'yalnızca davalının ticari defterleri' şeklinde bir beyanda bulunması gerekir. (Bkz: Yargıtay HGK, E: 2011/11-862 K: 2012/51, Yargıtay 23. HD, K: 2014/4688'de atıf yapılan karar, barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-219-taraflarin-belgeleri-ibrazi-zorunlulugu.html)