5403 sayılı Kanun'daki sınırdaş önalım hakkının 'tarımsal bütünlük' şartı, uygulamada nasıl tespit edilir? Hakimin bu konudaki takdir yetkisi mutlak mıdır?

Tarımsal bütünlük şartı, satılan parselin hangi sınırdaş parsele eklenmesinin teknik, ekonomik ve coğrafi açıdan daha verimli bir tarımsal işletme oluşturacağının belirlenmesidir. Bu tespit, genellikle ziraat mühendisi bilirkişiler aracılığıyla yapılır. Bilirkişi raporunda; arazilerin toprak yapısı, eğimi, sulama durumu, üzerinde yapılan tarım türü (tarla ziraatı, bahçe ziraatı vb.), ulaşım imkanları ve işletme kolaylığı gibi faktörler değerlendirilir. Hakimin bu konudaki takdir yetkisi mutlak değildir; 5403 sayılı Kanun'un 8/İ maddesi, hakimi 'tarımsal bütünlük arz eden' sınırdaş arazi malikine öncelik verme konusunda yönlendirmiştir. Hakim, bilirkişi raporu ve diğer delillere dayanarak, kanunun amacına en uygun şekilde karar vermekle yükümlüdür. (Bkz: Yargıtay HGK E: 2019/798 K: 2022/730, www.zulkufarslan.av.tr/sinirdas-maliklerin-onalim-hakki/)