İmar Kanunu m. 32, ruhsata aykırı bir yapı tespit edildiğinde 'yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur' demektedir. Bu 'mühürleme' işleminin hukuki niteliği nedir? Mührü bozan veya inşaata devam eden yapı sahibi hakkında hangi yaptırımlar uygulanır?

Mühürleme işlemi, bir 'idari tedbir' ve 'idari yaptırım'dır. Hukuki niteliği, hukuka aykırı bir fiili durumun (ruhsatsız inşaat) devamını fiziken engellemeyi amaçlayan koruyucu bir önlemdir. Bu işlem, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Mühür fekki (mührü bozma) ve mühürlenmiş inşaata devam etme eylemleri, sadece idari bir yasağı ihlal etmekle kalmaz, aynı zamanda Türk Ceza Kanunu açısından da suç teşkil eder. Bu eylemi gerçekleştiren yapı sahibi hakkında, TCK m. 203'te düzenlenen 'Mühür bozma' suçundan soruşturma başlatılır. Bu suçun cezası altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır. Dolayısıyla, yapı sahibi, İmar Kanunu'ndaki yıkım ve para cezası gibi idari yaptırımların yanı sıra, TCK kapsamında hapis cezası gerektiren bir suç işlemiş olur. Bu, idari yaptırımların etkinliğini sağlamayı amaçlayan bir cezai güvencedir.