Kira sözleşmesinde, kiracının tacir olması nedeniyle cezai şart ve muacceliyet yasağının (TBK m. 346) uygulanmadığı bir durumda, taraflar arasında kararlaştırılan cezai şartın miktarı tamamen serbest midir, yoksa bir sınırlamaya tabi midir?

Miktar tamamen serbest değildir. Her ne kadar tacir kiracılar için TBK m. 346'daki yasak uygulanmasa ve sözleşme serbestisi geçerli olsa da, bu serbestlik mutlak ve sınırsız değildir. Taraflar arasında kararlaştırılan cezai şart, Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerine ve özellikle 'aşırı (fahiş) cezai şartın indirilmesi' kuralına (TBK m. 182/3) tabidir. Bu maddeye göre, 'Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir.' Bu hüküm, borçlunun ekonomik olarak mahvına neden olacak nitelikteki cezai şartları engellemeyi amaçlayan ve kamu düzenine ilişkin olduğu kabul edilen emredici bir kuraldır. Dolayısıyla, tacir olan kiracı aleyhine sözleşmede çok yüksek bir cezai şart kararlaştırılmış olsa bile, kiracı mahkemede bu cezai şartın 'aşırı' olduğunu ileri sürebilir ve hakimden indirilmesini talep edebilir. Hakim, tarafların ekonomik durumu, borca aykırılığın ağırlığı ve diğer tüm koşulları değerlendirerek, aşırı bulduğu cezai şart miktarını hakkaniyete uygun bir seviyeye indirebilir.