HMK m. 334/1, adli yardımdan yararlanmak için kişinin 'kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin' yargılama giderlerini ödeyemeyecek durumda olmasını şart koşar. Bu kriterin değerlendirilmesinde sadece kişinin aylık geliri mi dikkate alınır, yoksa başka unsurlar da göz önünde bulundurulur mu?

Bu kriterin değerlendirilmesinde sadece kişinin beyan ettiği aylık geliri dikkate alınmaz. Mahkeme, bütüncül bir değerlendirme yapar. HMK m. 336/2, talepte bulunan kişinin 'mali durumuna ilişkin belgeleri' sunmak zorunda olduğunu belirtir. Bu belgeler ve mahkemenin yapacağı araştırma kapsamında şu unsurlar göz önünde bulundurulur: 1) Gelir durumu: Maaş bordrosu, emekli aylığı, kira geliri gibi düzenli gelirler. 2) Malvarlığı: Üzerine kayıtlı taşınmaz (ev, arsa), araç, banka mevduatı gibi malvarlığı değerleri. (Mahkeme, TAKBİS, EGM, bankalardan bu bilgileri isteyebilir.) 3) Ailevi durum: Bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısı (eş, çocuk), ailenin toplam geliri ve giderleri. 4) Sosyal durum: Kirada oturup oturmadığı, özel sağlık giderleri olup olmadığı gibi zorunlu harcamaları. 5) Yargılama giderinin miktarı: Talep edilen davanın harç ve masraflarının ne kadar tuttuğu da önemlidir. Çok yüksek masraflı bir davada, ortalama bir gelire sahip bir kişi bile zor duruma düşebilir. Hakim, tüm bu unsurları birlikte değerlendirerek, kişinin gerçekten yargılama giderlerini karşılama gücünden yoksun olup olmadığına karar verir. Sadece fakirlik belgesi sunmak yeterli değildir.