Bir davada, davalı vekilinin ön inceleme duruşması için sunduğu mazeret mahkemece kabul edilmiştir. Mahkeme, aynı celsede 'ön inceleme ve tahkikat duruşmasının birlikte yürütülmesine' karar vererek dosyayı bilirkişiye göndermiştir. Bu usuli işlem, HMK'daki yargılama aşamaları açısından neden hatalıdır?

Bu usuli işlem, HMK'daki yargılama aşamalarının sırasını ve mantığını ihlal ettiği için hatalıdır. HMK, ön inceleme ve tahkikatı iki ayrı aşama olarak düzenlemiştir. HMK m. 137/2, 'Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez...' hükmünü amirdir. Mahkeme, davalı vekilinin mazeretini kabul ettiğine göre, o celsede ön incelemeyi hukuken tamamlayamaz. Ön inceleme, tarafların katılımıyla uyuşmazlığın ve delillerin belirlendiği bir aşamadır. Mazereti kabul edilen tarafın yokluğunda bu aşama tamamlanmış sayılamaz. Dolayısıyla, henüz usulünce tamamlanmamış bir ön inceleme aşamasındayken, bir sonraki aşama olan 'tahkikat' işlemine (bilirkişiye gönderme bir tahkikat işlemidir) geçilmesi ve iki aşamanın birleştirilmesine karar verilmesi, HMK'nın emredici hükümlerine aykırıdır. Bu, davalının ön incelemedeki haklarını kullanmasını engelleyen ve savunma hakkını kısıtlayan bir usul hatasıdır. (Bkz. Hukuk Genel Kurulu 2021/847 K.)