Bir davada, davacı adli yardım talebinde bulunmuş ancak mahkeme bu talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar vermeden, davacıdan eksik harcı tamamlamasını istemiş ve tamamlanmaması üzerine davayı usulden reddetmiştir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2018/10239 sayılı kararında bu usul neden hatalı bulunmuştur?

Bu usul, HMK'daki adli yardıma ilişkin kuralların ve dava şartlarının incelenmesindeki öncelik sırasının ihlali olduğu için hatalı bulunmuştur. Adli yardım talebi, bir davanın mali külfetlerine (harç, avans vb.) ilişkin bir taleptir. Harç ise bir dava şartıdır. Davacı, harcı ödeyemeyeceği için adli yardım talep ettiğinde, mahkemenin öncelikle bu talebi karara bağlaması gerekir. Çünkü adli yardım talebinin kabul edilmesi, davacıyı geçici olarak harç ödeme yükümlülüğünden kurtaracaktır. Yargıtay'ın anılan kararında da belirtildiği gibi, mahkemenin, adli yardım talebini karara bağlamadan, sanki bu talep yokmuş gibi davacıdan harç ikmal etmesini istemesi, adli yardım kurumunu işlevsiz kılmaktır. Doğru usul, mahkemenin öncelikle davacının adli yardım talebini HMK m. 334 vd. koşulları açısından değerlendirip kabul veya reddetmesi; eğer talebi reddederse, ondan sonra eksik harcın tamamlanması için usulüne uygun olarak kesin süre vermesidir. Bu sıra gözetilmeden verilen karar usule aykırıdır.