HMK m. 334/2'ye göre, kamuya yararlı dernek ve vakıfların adli yardımdan yararlanabilmesi için hangi iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir? Bu düzenlemenin, diğer özel hukuk tüzel kişilerinden farklı olarak bu kurumlara bir ayrıcalık tanımasının sebebi nedir?

HMK m. 334/2'ye göre, kamuya yararlı dernek ve vakıfların adli yardımdan yararlanabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir: 1) İddia ve savunmalarında 'haklı görünmeleri': Bu, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmamasını ifade eder ve hakim tarafından bir ön değerlendirme yapılmasını gerektirir. 2) Mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri kısmen veya tamamen 'ödeyemeyecek durumda' olmaları: Yani, yargılama giderlerini karşılamalarının, derneğin veya vakfın mali yapısını ve faaliyetlerini önemli ölçüde zora sokacak olması gerekir. Bu düzenlemenin diğer özel hukuk tüzel kişilerinden (şirketler gibi) farklı olarak bu kurumlara bir ayrıcalık tanımasının sebebi, bu kurumların niteliğidir. Kamuya yararlı dernek ve vakıflar, kâr amacı gütmeyen, topluma hizmet etme, hayır işleme gibi kamusal fayda sağlayan faaliyetlerde bulunurlar. Kanun koyucu, bu tür kurumların mali zorluklar nedeniyle hak arama hürriyetinden mahrum kalmalarının, dolaylı olarak kamu yararına olan faaliyetlerinin de sekteye uğramasına yol açacağını düşünerek, sosyal devlet ilkesi gereği onlara bu istisnai imkanı tanımıştır.