Bir taşınmaz davasında, davacının lehine hüküm verildikten sonra, mahkemenin bu kararın bir özetini tapu sicil müdürlüğüne bildirmesi (İİK m. 28), davacının talebine bağlı mıdır? Bu şerhin hukuki niteliği ve amacı nedir?

Hayır, davacının talebine bağlı değildir. İİK m. 28 (ve benzer şekilde HMK m. 303), 'Taşınmaz davalarında davacının lehine hüküm verildiği takdirde mahkeme davacının talebine hacet kalmaksızın hükmün tefhimi ile beraber hülasasını tapu sicili dairesine bildirir.' hükmünü amirdir. Bu, mahkemenin re'sen yapması gereken bir işlemdir. Bu şerhin hukuki amacı, hüküm kesinleşene kadar geçecek sürede, taşınmazı devralabilecek üçüncü kişileri uyarmak ve davacının kazandığı ayni hakkı koruma altına almaktır. Bu şerh, TMK m. 1010/2 anlamında 'çekişmeli hakları koruyan bir belirtme' niteliğindedir ve 'geçici tescil şerhi' gibi kuvvetli bir etkiye sahiptir. Bu şerhten sonra taşınmazı devralan üçüncü kişiler, davadaki durumdan haberdar sayılırlar ve iyiniyet iddiasında bulunamazlar. Hüküm kesinleştiğinde, davacı bu üçüncü kişilere karşı da hakkını ileri sürebilir.