Konut ve çatılı işyeri kiralarında, sözleşme belirli süreli yapılmış olsa dahi, kiraya verenin süre bitiminde kiracıyı tahliye etme hakkı neden sınırlandırılmıştır? (TBK m. 347) Bu düzenlemenin ardındaki sosyal ve hukuki gerekçeler nelerdir?

Kiraya verenin süre bitimine dayanarak tahliye hakkının sınırlandırılmasının ardında, kiracıyı koruma amacı ve sosyal devlet ilkesi yatmaktadır. Hukuki ve sosyal gerekçeler şunlardır: 1) Barınma Hakkının Korunması: Konut, temel bir insani ihtiyaç ve Anayasal bir haktır. Kiracının, her sözleşme sonunda evsiz kalma riskiyle karşı karşıya kalması, barınma güvenliğini ortadan kaldırır. 2) İşyeri Devamlılığının Sağlanması: İşyeri kiralarında, kiracının yaptığı yatırımın, oluşturduğu müşteri çevresinin ve ticari itibarının korunması hedeflenir. Her sözleşme sonunda tahliye riski, ticari hayatta istikrarı bozar. 3) Sosyal Denge: Bu düzenleme, mülkiyet hakkı sahibi olan kiraya veren ile daha zayıf konumda olduğu kabul edilen kiracı arasında bir denge kurmayı amaçlar. Kiracının sürekli yeni ev veya işyeri arama, taşınma masrafları gibi külfetlere katlanmasının önüne geçilir. 4) Hukuki Güvenlik: Kiracı, keyfi bir şekilde tahliye edilmeyeceğini bilerek, hayatını ve işini daha güvenli bir şekilde planlayabilir. Kanun, kiraya verenin mülkiyet hakkını tamamen ortadan kaldırmamakta, ancak tahliye için gereksinim, yeniden inşa gibi haklı sebeplere veya 10 yıllık uzama süresinin dolmasına bağlayarak bu hakkın kullanımını makul bir dengeye oturtmaktadır.