HMK m. 334/3 uyarınca, yabancıların Türkiye'de adli yardımdan yararlanabilmesi için aranan 'karşılıklılık (mütekabiliyet)' şartı ne anlama gelir ve bu şartın varlığı nasıl ispatlanır?

HMK m. 334/3'teki 'karşılıklılık' şartı, adli yardım talebinde bulunan yabancının vatandaşı olduğu ülkede, Türk vatandaşlarına da benzer koşullarla adli yardım imkanının tanınıyor olması demektir. Bu, hem hukuki (de jure) hem de fiili (de facto) karşılıklılık olabilir. Hukuki karşılıklılık, iki ülke arasında adli yardımı düzenleyen iki veya çok taraflı bir uluslararası antlaşma bulunmasıyla veya yabancının vatandaşı olduğu ülkenin kanunlarında Türk vatandaşlarına adli yardım sağlanacağına dair bir hüküm bulunmasıyla ispatlanır. Fiili karşılıklılık ise, iki ülke arasında bir antlaşma veya kanuni düzenleme olmasa bile, uygulamada o ülkenin mahkemelerinin Türk vatandaşlarının adli yardım taleplerini kabul ettiğinin gösterilmesiyle ispatlanır. Bu şartın ispatı, talepte bulunan yabancıya aittir. Yabancı, ülkesinin ilgili mevzuatını veya uygulama örneklerini mahkemeye sunarak karşılıklılık şartının varlığını kanıtlamalıdır. Adalet Bakanlığı'nın Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden de bu konuda bilgi istenebilir.