Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2015/1452 E. sayılı kararında, mahkemenin duruşma yapmaksızın, evrak üzerinde inceleme yaparak davayı esastan reddetmesi neden HMK m. 27'ye aykırı bulunmuştur?

Bu durumun HMK m. 27'deki 'hukuki dinlenilme hakkı'na aykırı bulunmasının temel nedeni, kural olarak her davada duruşma yapılmasının zorunlu olmasıdır. Kararda da belirtildiği gibi, 'hakim duruşma yapmadan hükmünü veremez.' Duruşma, yargılamanın sözlülüğü ve aleniliği ilkelerinin hayata geçtiği, tarafların iddia ve savunmalarını sözlü olarak dile getirdiği, delillerini tartıştığı ve mahkemenin taraflarla doğrudan temas kurduğu en önemli yargılama aşamasıdır. Mahkemenin, tarafları hiç dinlemeden, sadece dosyadaki dilekçe ve belgelere bakarak davanın esası hakkında bir karar vermesi, tarafların; * Açıklama yapma, * Delillerini sunma ve tartışma, * Mahkemeyi iddiaları konusunda ikna etme, haklarını ellerinden alır. Bu, hukuki dinlenilme hakkının özünü zedeler. Yargıtay'ın kararında da vurgulandığı gibi, HMK'nın 137 vd. maddeleri uyarınca ön incelemenin dahi kural olarak duruşmalı yapılması gerekir. Dava şartları ve ilk itirazlar gibi bazı usuli konularda dosya üzerinden karar verilebilse de, davanın esasına (örneğin bir tapu iptal ve tescil davasının reddine) ilişkin bir karar, mutlaka tarafların dinlendiği bir duruşma sonucunda verilmelidir. Bu temel usul kuralına uyulmaması, tek başına bozma sebebidir.